Genel

Açık Sözlü Bir Sanatçı: Şükran Moral

“Hayatın sokaklarında dans ediyorum. Benim sokaklarım, içsel sokaklarım… Deneyimlerim yaşadıklarım, hesaplaşmalarım…”  diyen Şükran Moral ve sanatını yakın merceğe aldık.

Terme, Karadeniz’de küçük, deniz kıyısına yakın muhafazakar, kapalı bir çevre, özellikle kadınlara karşı acımasız bir ortam. Ama farklı olarak sürekli her türlü baskıya karşı çıkan, sorgulayan bir çocuk Şükran Moral. Daha ilkokul sıralarındayken sınıf bilincinin farkına varan bir çocuk. Ergenlik yıllarında erkek arkadaşlarından farklı davranıldığının bilincinde, yasaklara isyan edebilen bir genç. Yazlık sinemasına gidebilmek için abisinin kıyafetlerini giyen, erkek olunduğunda işlerin farklı yürüdüğünü hissedebilen ve bununla mücadele eden bir sanatçının sanatıyla var olma süreci.

‘Acaba ben bir hiç olarak başka bir ülkeye gidersem kendimi var edebilir miyim?’ sorusuyla yola yalnızca yaklaşık 500 euro ile çıkıp Roma’ya bir hiç olarak varan ve orada da benzer baskıyla karşılaşan Şükran Moral, sanatı ile mücadeleyi seçen cesur bir kadın sanatçı. Evlenirse orada kalabileceğini söyleyen yasaya karşı ‘Evlenecek miyim? Ha ha! Evleneyim o zaman’ deyip ‘3 Kişiyle Evlilik’ performansını tüm bunlara kızdığı için, evlilik ve aile kurumunu alaya almak için gerçekleştirdiğini söylüyor. Kendisini haksızlıklara karşı tahammülü olmayan bir sanatçı olarak tanımlayan Şükran Moral,1994 yılından itibaren performans, video ve enstalasyon alanlarında sergiler hazırlıyor ve kadın bedeniyle ilgili kalıplaşmış tabulara karşı performanslarıyla tanınıyor.

‘Performanslarında, canlı resimlerinde, heykellerinde ve fotoğraflarında, Moral, sosyal önyargıların ve tabuların sorgulandığı ve sık sık yıkıldığı “durumlar” yaratır. Moral, yaşamı boyunca, transseksüeller, akıl hastaları, kötü muamele edilmiş kadınlar gibi sık sık toplumun kenarına itilmiş çeşitli bireylerle ve ötekileştirilmiş gruplarla bir araya gelmiştir. Onlar, Moral’in işi için büyük bir ilham kaynağı olmuş, karşılığında, Moral de onların sesini duyurabilmek için bir araca dönüşmüştür.’

Şükran Moral’ın çalışmalarından başlıcaları şöyle:

 

Artist’s Pussy(925 ayar gümüş üstüne 22 ayar altın kaplama heykel 2015)

“Neden yaptım? Artist’s Pussy’de açıkça bir tavır var, isimde de var. Tabii benim gibi sanatçıların işi çok zor. Kadını görmeyen bir sanat tarihinin içindeyim ben. Kadını görmeyen kadını yok sayan bir tarihin içindeyim”

 

 

 

 

 

Bordello (Video/ Performans Zürafa Sokak 1997)

 “Bordello’daki seyirci ‘genelev müşterisi’, müzedeki ise ‘sanat müşterisi’. İkisi de bakıyor. Biri cinsel ihtiyaç ve hemen tüketme isteği duyuyor. Ama aslında müzedeki seyirci de tüketen bir seyirci. Böylece kendilerini eleştirmiş oluyorlar. Sonuçta gerçek eylemi müzeye gelip performansı izleyenler yapmış oluyor.”

 

 

Balkon  (Performans/ Diyarbakır)

“Diyarbakır’da yaptığım Balkon performansı diktatörlerin balkon konuşmalarını hicvetmek için yaptım.Fakat performansı yaparken biri müdahalede bulundu. O nedenle 15 dk. İçerisinde bitirmek zorunda kaldım .İroninin gücünü kullanarak. Hitler kılığında 15 dakika havladım. Jestlerim diktatörlerinkileri gibiydi  konuşma yerine havlamayı tercih ettim. Yaparken de çok keyif aldığım bir performanstı.”

 

 

Hamam(Video/Performans 1997)

“Dünya çağdaş sanatında o ana dek hamama girerek, yani hamamın gerçek yüzünü sanatsal amaçlı bu şekilde yapan olmamıştı. Çalışan bir hamama girdim ve de erkekler bölümüne. Bir kadın olarak ve İstanbul’da. Bunların hepsinin bir anlamı var. Hamamdaki buharı da mesela estetik bir veri olarak kullanmamdan kimse bahsetmedi çünkü olayın şokunu atamadılar. O yıllarda benden sonra hamam üstüne çok iş yapıldı gerek biz de gerek batıda ki sanatçılar. Ama o ilkti”

 

Zina (Video/Performans 2000-2007)


“Kadınlar istemezse bu iş olmaz. Kadınlar da aydınlanmalı. Bu toplumun yarısını onlar oluşturuyor. Kadınlar çoğu zaman kurban ama biz bu kurban olayını fazla abarttık. Yani erkeklerin kaba kuvvetini fazla abarttık, onların kaba kuvvetini uygulama sürecinde biz de varız. Aslında bu sembolik bir şey. Kızını döven anne aynı zamanda çaresiz bir anne, kurban bir anne…”

Çocuk Gelin (Heykel Enstalasyon 2014)

“Din emreder, erk(ek)ler kendince yorumlar ve uygular…, Erk(ek)ler ister, diğerleri uygular…Gelenek ister, topluluklar uygular…, Kültür ister, toplum uygular…Nasılsa gerçekliğin üstü kadının başının örtüsüyle örtülmüştür. Gerisi ise teferruattır…”

 

 

 

Jinekoloji Masası (Performans 1997, Roma & İstanbul)

Kadınların sanat tarihindeki duruşlarını inceliyordum. Genellikle ressama, bazen aynadan kendilerine, bazen de doğrudan izleyiciye bakan bu kadınlar hep poz veriyorlardı. (….) Ben, poz verilemeyen bir durum üzerine çalışmak istedim. Jinekoloji masasında, doğum yaparken poz veremezsiniz. İzleyicileri utandıran bu iş, aslında toplumun röntgenciliğini de vurguluyor. (…) Fakat benim vajinamdaki monitör eleştireldir. Courbet’nin Dünyanın Merkezi’ndeki ya da Duchamp’ın anahtar deliğinden, bacakları açık bir şekilde görülen kadını gibi, kadını pasifize edip erkeğin ona bakışıyla tanımlamaz.”

 

Sanatçı (Fotoğraf,1994)

“Benim din konusunda birçok işim oldu ama bunun nedenini ben bilmiyorum. İçgüdüsel gittiğim bir yoldu. Yani düşünerek bulduğum bir yol değil.”

Bir sanatçının oto portresidir bu. Dünya çağdaş sanatında ilk kez bir kadın kendini İsa’nın yerine koydu.

 

 

 

 

Evli, Üç Erkekle (Video/ Performans, Mardin 1994)

Evli, Üç Erkekle, sanatçının üç erkekle evlenmesini ve yörenin tüm geleneklerinin -çoğunu tersine çevirerek- yerine getirildiği bir düğün merasimini içerir. 2010 yılında tekrar Mardin’de gerçekleştirilen performansın videosu da aynı yıl düzenlenen Contemporary İstanbul sanat fuarında sergilenmiştir. 

 

Sanatını icra ederken büyük zorluklarla karşılaşan Şükran Moral çalışmalarına hem Türkiye’de hem İtalya’da devam ediyor. 2018 Nisan ayında yılın sanatçısı seçilen Moral’ın en büyük isteklerinden birisi Şükran Moral Performans Okulu’nu açmak.

You Might Also Like...

No Comments

    Leave a Reply